نگاهِ آفتاب

آشتی‌دادن محراب با خرابات؛ دیدار با استاد توفیق سبحانی

«نگاه آفتاب» بسی بختیار بود كه در روزی از روزهای بهمن ماه میزبان دكتر توفیق هاشم‌پور سبحانی شد تا رد مولانا جلال‌الدین را در كوچه باغ‌های قونیه و آنكارا و استانبول بجوید و نشانی حكیمان مولاناشناس را در آناتولی از او بپرسد.

 

این نشست كه با همت و حضور و هدایت و پیگیری جناب آقای داوود وفایی، مترجم و پژوهشگر متون عرفانی برگزار شد در پی آن بود كه بفهمد میان توفیق سبحانی با مولانا چه سر و سرّی برقرار است. افشای رازهای من و مولانا از جمله مأموریت‌های «دیدار» است.

 

دكتر توفیق هاشم‌پور سبحانی، عمر را در هوای فرهنگ و ادب و عرفان سپری ساخته است. گاهی به شاهنامه دل باخته؛ گاهی به تماشای سعدی و حافظ و عراقی چشم دوخته؛ گاهی قلم را در زحمت ترجمه فرسوده؛ گاهی در كار تصحیح، سوزن به دیده فرو نموده؛ و گاهی، بیش از گاهی، در حضور حضرت مولانا دو زانو نشسته و كاسه‌ای مهر و معنا چشیده است.

 

سبحانی: من خیال می‌كنم ما دستور زبان مولانا را باید از نو بیاموزیم. واژگانش را، تعابیرش را، اصطلاحات و مفاهیمش را باید همانگونه كه او به كار می‌برد یاد بگیریم. من این روزها دارم روی یك واژه‌نامه كاربردی از اصطلاحات و تعابیر مثنوی مولانا كار می‌كنم. گاهی در حین كار شگفت‌زده می‌شوم كه او در آن زمان چه چیزهایی به ذهنش رسیده كه انسان الان با این‌همه پیشرفت علمی و فلسفی هنوز به آن مرحله نرسیده‌ است. چونكه صد آمد نود هم پیش ماست. اگر مولانا را بخوانیم چه بسا بسیاری از شعرای دیگر را نادیده بگیریم. اگر كسی حوصله كند و اجتماعیات را از مثنوی استخراج كند، مسائل بسیار دقیقی به دست خواهد آورد. من در این پژوهش اخیرم واژه‌هایی استخراج كرده‌ام كه نشان می‌دهد دایره‌ لغات مولانا هشتصد سال پیش، وسیع‌تر و غنی‌تر از دایره لغات ما بوده است.

 

IMG 7725

 

 سبحانی: به قول شاعر: «شب چو عقد نماز می‌بندم/ چه خورد بامداد فرزندم». سیستم مدیریت فرهنگی ما باید شرایط را طوری سامان بدهد كه نویسنده یا مترجم از طریق حق التألیفی كه می‌گیرد زندگی شرافتمندی داشته باشد و با خیال راحت تحقیق كند. در اروپا و امریكا و حتی در تركیه اگر كسی كتابی خوب بنویسد تا پایان عمرش تأمین است، اما اینجا با كلی تردید و ابهام مواجه است كه اصلاً كتابش مجوّز چاپ می‌گیرد یا نه؛ و اگر چاپ شد به فروش می‌رود یا نه. تازه بحث مافیای نشر و قاچاق كتاب هم مطرح است.

 

متن کامل این گفت‌وگو را در شماره سوم نگاه آفتاب، بخش دیدار بخوانید.

 

 

No Internet Connection